Đi xe máy từ TP.HCM lên Bảo Lộc là chuyến đi dài cả trăm cây số trên quốc lộ 20 đông xe tải, kết thúc bằng con đèo nhiều khúc cua. Làm được, nhiều người vẫn đi, nhưng đòi hỏi xe được bảo dưỡng tốt, người có kinh nghiệm chạy đường dài và đường đèo, đồ bảo hộ đầy đủ, và chọn giờ đi ban ngày.
Bài này viết cho người tự chạy xe máy, kể cả người Bảo Lộc chạy xe xuống TP.HCM. Không khuyến khích ai mới tập lái hay chưa từng chạy đường dài thử ngay tuyến này; nếu bạn thuộc nhóm đó, đi xe khách lên rồi thuê xe máy ở Bảo Lộc là lựa chọn an toàn hơn.
Ai nên và ai không nên chạy xe máy tuyến này
Người nên đi là người đã quen chạy xe máy đường dài trên quốc lộ, đã từng chạy đèo, biết dùng phanh động cơ, và có một chiếc xe được bảo dưỡng tốt. Với họ, chuyến đi có thể là trải nghiệm đáng nhớ: cảm nhận rõ sự chuyển từ vùng thấp nóng nực lên cao nguyên mát lạnh, dừng nghỉ tuỳ ý, và có xe để đi lại ở Bảo Lộc.
Người không nên đi là người mới có bằng lái, chưa từng chạy quãng đường quá vài chục cây số, chưa từng chạy đèo, hoặc định chở trẻ nhỏ qua đèo trong mùa mưa. Chạy xe máy cạnh dòng xe tải và xe khách trên quốc lộ 20 nhiều giờ liền mệt hơn nhiều so với tưởng tượng, và mệt mỏi là nguyên nhân sâu xa của nhiều tai nạn.
Có một lựa chọn trung gian mà nhiều người dùng: gửi xe máy theo xe khách hoặc dịch vụ vận chuyển, người đi xe khách, lên tới nơi nhận xe. Hỏi nhà xe về việc chở xe máy kèm theo, điều kiện và thủ tục; trang không nêu tên đơn vị hay cước phí.
Chuẩn bị xe trước chuyến đi
Một chiếc xe ổn định là điều kiện tiên quyết. Đưa xe đi kiểm tra ở tiệm sửa xe vài ngày trước chuyến, chú ý:
- Phanh: má phanh còn dày, dầu phanh (với phanh đĩa) đủ và không quá cũ, phanh ăn đều cả trước sau.
- Lốp: gai còn sâu, không nứt, không phồng, áp suất đúng khuyến nghị. Lốp mòn trên đường đèo ướt là nguy hiểm thật sự.
- Xích, nhông, dây curoa: xe số kiểm xích không chùng, không khô dầu; xe tay ga kiểm dây curoa và hệ thống truyền động.
- Đèn: đèn pha, đèn cốt, đèn hậu, xi nhan, đèn phanh đều hoạt động. Mùa mưa sương, đèn là thứ giữ bạn được nhìn thấy.
- Dầu máy: thay nếu đã gần tới hạn; quãng đường dài, máy làm việc nặng khi lên đèo.
- Gương chiếu hậu: đủ hai bên, chỉnh đúng góc — trên quốc lộ 20 bạn sẽ phải nhìn gương liên tục.
Mang theo bộ dụng cụ nhỏ cơ bản và biết vị trí các tiệm sửa xe ở các thị trấn dọc đường. Trên đèo không có tiệm sửa; hỏng giữa đèo thì phải đẩy hoặc chờ cứu hộ.
Đồ bảo hộ và đồ đi mưa cho người
Người chạy xe máy đường dài lên cao nguyên cần đồ khác hẳn đi trong phố:
- Mũ bảo hiểm đạt chuẩn, loại che cả hàm hoặc ít nhất có kính chắn. Gió, mưa, bụi, côn trùng trên quốc lộ 20 rất khó chịu với mũ nửa đầu.
- Găng tay dày, che hết ngón; tay lạnh tê khi lên cao nguyên sẽ bóp phanh kém đi.
- Áo khoác có tay dài, nên có chi tiết phản quang; mang thêm một lớp áo ấm vì đỉnh đèo lạnh hơn chân đèo nhiều.
- Áo mưa bộ (áo và quần rời), không dùng áo mưa cánh dơi. Áo cánh dơi bay phần phật trong gió, dễ quấn vào bánh, xích, che mất đèn và biển số.
- Giày kín mũi, đế bám; không đi dép lê khi chạy đường dài.
- Túi chống nước cho điện thoại, giấy tờ; đồ dự phòng bọc nilon trong cốp.
Người ngồi sau cũng cần đồ bảo hộ như người lái. Nhiều chấn thương nặng ở người ngồi sau đến từ việc chỉ đội mũ mỏng, mặc áo cộc, đi dép.
Lên dốc và đổ dốc bằng xe máy
Khi lên đèo, xe số về số thấp sớm, giữ ga đều, không để máy hụt giữa khúc cua. Xe tay ga chở hai người với hành lý có thể bị đuối ở những đoạn dốc dài; giữ ga đều, không tăng giảm đột ngột. Nếu xe quá yếu, cân nhắc để người ngồi sau đi xe khách lên.
Đổ đèo là phần cần cẩn thận nhất. Xe số: về số thấp (thường số 2 hoặc 3 tuỳ độ dốc), để máy hãm, phanh chỉ nhấp phối hợp cả trước và sau. Xe tay ga: phanh động cơ yếu hơn nhiều so với xe số, nên phải chạy chậm từ đầu dốc, phanh nhấp nhả xen kẽ trước sau, không bóp liên tục một phanh. Không bao giờ tắt máy thả dốc.
Phanh nóng trên xe máy cũng có dấu hiệu tương tự ô tô: phanh mềm, kém ăn, có mùi khét. Thấy vậy, tìm chỗ rộng an toàn dừng nghỉ. Đổ đèo xe tay ga có thể dừng giữa chừng một lần cho phanh nguội, đó là thói quen tốt chứ không phải yếu tay lái.
Chạy cạnh xe tải và xe khách
Trên quốc lộ 20 và đèo Bảo Lộc, xe máy chạy chung làn hoặc làn sát bên với xe tải, xe container, xe khách. Khi xe lớn vượt qua, luồng gió hút có thể làm xe máy chao đảo, nhất là xe nhẹ, người lái nhỏ. Giữ tay lái chắc, đi sát lề phải nhưng không quá sát mép đường đất.
Không chạy giữa hai xe lớn, không chạy song song lâu cạnh thùng xe tải. Xe tải có điểm mù lớn bên phải; tài xế có thể không thấy bạn khi chuyển làn hay vào cua. Không bám đuôi xe tải để "đỡ gió": khi xe tải phanh, bạn không có thời gian xử lý, và đá sỏi rơi từ thùng xe có thể văng vào mặt.
Ở khúc cua gắt, xe dài phải dùng gần hết mặt đường. Thấy xe lớn ngược chiều vào cua, giảm tốc, nép phải, nhường. Đừng cố đi qua cùng lúc trong khúc cua hẹp. Trời mưa, nước bắn từ bánh xe tải làm mờ tầm nhìn vài giây; chuẩn bị tinh thần và giữ thẳng tay lái.
Gặp mưa, sương mù khi đang chạy
Mưa trên đèo và trên cao nguyên thường đến nhanh. Khi trời chuyển mưa, tìm chỗ an toàn, có mái che nếu được, dừng mặc áo mưa trước khi mưa lớn — đừng vừa chạy vừa mặc. Mưa to quá không nhìn thấy đường thì dừng ở chỗ rộng, ra khỏi làn, chờ bớt mưa.
Đường ướt, vạch sơn kẻ đường, nắp cống, vết dầu loang trở nên rất trơn với bánh xe máy. Tránh phanh, nghiêng xe khi đang đi qua vạch sơn. Đất đỏ trôi ra mặt đường ở các đoạn ven đồi gần Bảo Lộc cũng trơn không kém.
Sương mù làm kính mũ mờ cả bên ngoài lẫn bên trong. Hé kính một chút để thông hơi, lau bằng găng tay khi dừng. Bật đèn cốt, không bật pha; bám theo vạch kẻ mép đường. Nếu sương quá dày, tìm chỗ an toàn dừng chờ. Áo phản quang hay dải phản quang trên áo, mũ giúp xe khác thấy bạn từ xa hơn.
Đi theo nhóm và chuyện mệt mỏi
Nhiều người lên Bảo Lộc bằng xe máy theo nhóm. Đi nhóm vui và hỗ trợ nhau được, nhưng cần quy ước: người dẫn đầu là người quen đường, người cuối là người có kinh nghiệm xử lý sự cố; không chạy hàng ngang chiếm làn; giữ khoảng cách đủ xa giữa các xe; hẹn điểm dừng cụ thể trước mỗi chặng thay vì chạy đua nhau.
Mệt mỏi là kẻ thù thầm lặng của người đi xe máy đường dài. Sau vài giờ chạy, tay tê, lưng mỏi, mắt khô, phản xạ chậm đi mà bản thân không nhận ra. Nghỉ mỗi khoảng một, hai giờ, đi bộ, uống nước, rửa mặt. Đặc biệt nghỉ trước khi vào đèo.
Lạnh cũng là yếu tố hay bị quên. Từ vùng thấp nóng, lên tới đỉnh đèo trời mưa, quần áo ướt, gió lùa, cơ thể mất nhiệt nhanh, tay chân cứng lại. Mặc thêm lớp áo ấm trước khi vào đèo, thay đồ khô ngay khi tới nơi. Người Bảo Lộc chạy xe máy quanh năm luôn có áo khoác trong cốp là vì vậy. Một ly trà gừng hay ly sữa nóng ở quán đầu phố sau khi lên hết đèo là cách lấy lại sức mà người đi xe máy nào cũng nhớ.
Chở người và hành lý trên xe máy đường dài
Hành lý buộc trên xe máy ảnh hưởng trực tiếp tới cân bằng khi vào cua và khi phanh trên dốc. Đồ nặng nên đặt thấp và gần tâm xe, buộc chắc bằng dây chằng chuyên dụng, kiểm lại sau mỗi lần nghỉ vì rung lắc làm dây lỏng dần. Không treo túi lủng lẳng ở tay lái hay hai bên móc treo, dễ vướng và lệch tay lái.
Ba lô đeo lưng của người ngồi sau nên gọn, không quá nặng. Đi đường dài vài giờ, ba lô nặng làm mỏi vai, người ngồi sau dễ ngả người, lệch trọng tâm xe ở khúc cua. Người ngồi sau cần nghiêng theo xe tự nhiên, không ngồi cứng đơ hay nghiêng ngược.
Chở trẻ nhỏ qua quãng đường dài và đèo bằng xe máy là điều nên tránh. Trẻ dễ ngủ gật, dễ bị lạnh, khó giữ tư thế an toàn suốt nhiều giờ. Nếu cả gia đình lên Bảo Lộc, để trẻ và người lớn tuổi đi xe khách hoặc ô tô, người khoẻ chạy xe máy là cách nhiều nhà chọn.
Chiều về: từ Bảo Lộc chạy xe máy xuống TP.HCM
Đi từ Bảo Lộc về, chặng khó nhất đến ngay đầu hành trình: đổ đèo khi người còn đang lạnh, tay còn cứng vì sáng sớm cao nguyên se lạnh. Khởi động một chút, chạy chậm trong phố cho quen tay rồi mới vào đèo. Mặc đủ ấm khi xuất phát, nhưng chuẩn bị cởi bớt khi xuống tới vùng thấp vì nhiệt độ tăng rất nhanh.
Xuống tới vùng Đồng Nai, nắng nóng và dòng xe tải dày đặc làm người mất nước, mệt nhanh hơn chiều đi. Uống nước đều, nghỉ ở bóng mát, đừng cố chạy một mạch về thành phố. Chiều Chủ nhật, cửa ngõ vào TP.HCM kẹt nặng; đi xe máy dễ len lỏi hơn ô tô nhưng chính vì vậy mà người lái hay vội, chen ẩu.
Kiểm lại phanh sau khi xuống hết đèo: nếu thấy phanh kém đi, có mùi khét, dừng nghỉ cho nguội. Kiểm dây chằng hành lý, nhất là khi chở theo nông sản mua ở Bảo Lộc như trà, cà phê, bơ; những bao nặng xê dịch trong lúc đổ đèo có thể làm xe mất cân bằng ở đoạn đường bằng phía sau.
Câu hỏi thường gặp
Đi xe máy từ TP.HCM lên Bảo Lộc mất bao lâu?
Tuỳ tốc độ, số lần nghỉ và tình trạng đường, thường mất trọn một buổi, nhiều hơn so với ô tô vì xe máy phải nghỉ nhiều hơn và đi chậm ở đoạn quốc lộ 20 đông xe tải. Nên xuất phát sớm để qua đèo vào ban ngày.
Xe tay ga có đổ đèo Bảo Lộc được không?
Được, nhưng phải chạy chậm từ đầu dốc vì phanh động cơ của xe tay ga yếu hơn xe số. Phanh nhấp nhả xen kẽ trước sau, không bóp liên tục, có thể dừng nghỉ giữa chừng cho phanh nguội. Không tắt máy thả dốc.
Đi xe máy qua đèo mùa mưa có nguy hiểm không?
Nguy hiểm hơn mùa khô vì đường trơn, sương mù, nước bắn từ xe tải và nguy cơ đất đá. Nếu phải đi, chọn ban ngày, mặc áo mưa bộ, đi chậm, tránh phanh trên vạch sơn và nắp cống. Mưa quá to thì dừng ở chỗ an toàn chờ.
Có thể gửi xe máy theo xe khách lên Bảo Lộc không?
Nhiều nhà xe nhận chở xe máy kèm theo hoặc có dịch vụ vận chuyển xe riêng. Điều kiện, thủ tục và cước phí tuỳ từng đơn vị, trang không nêu. Hỏi trực tiếp nhà xe khi đặt vé và kiểm tra tình trạng xe khi nhận.
Vì sao không nên dùng áo mưa cánh dơi khi chạy đèo?
Áo cánh dơi bay phần phật trong gió mạnh trên quốc lộ và đèo, dễ quấn vào bánh xe, xích, che mất đèn và biển số, làm người lái mất tập trung. Áo mưa bộ gồm áo và quần rời ôm người hơn, an toàn hơn cho chạy đường dài.